«Στο χιλιοστό»: Οι δραματικές στιγμές του δημοψηφίσματος το 2015 -«Ο λαός παραπλανήθηκε, το ερώτημα ήταν ένα σκάνδαλο»

Τις κρίσιμες ημέρες το καλοκαίρι του 2015, όταν η χώρα βρέθηκε ένα βήμα πριν από την έξοδο από το ευρώ, φωτίζει το 5ο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ «Στο χιλιοστό».

Στο πέμπτο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ που στηρίζεται στο βιβλίο «Η τελευταία μπλόφα» των Βαρβιτσιώτη-Δενδρινού καταγράφεται η περίοδος κατά την οποία οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των ευρωπαϊκών θεσμών οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο, οι τράπεζες έκλεισαν, επιβλήθηκαν περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων (capital controls) και η παραμονή της χώρας στην ευρωζώνη τέθηκε υπό αμφισβήτηση.

Μέσα από μαρτυρίες του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, στενών συνεργατών της Άνγκελα Μέρκελ και του Φρανσουά Ολάντ, πρωταγωνιστών των συνεδριάσεων του Eurogroup, καθώς και Ελλήνων κυβερνητικών στελεχών και Ευρωπαίων αξιωματούχων, αναδεικνύεται το κλίμα απόλυτης έντασης που επικρατούσε εκείνη την περίοδο.
Ο Τσίπρας ενημέρωσε Μέρκελ και Ολάντ τηλεφωνικά για το δημοψήφισμα
Ο Φιλίπ Λεγκλίζ-Κόστα, τότε σύμβουλος ευρωπαϊκών υποθέσεων του Γάλλου προέδρου Φρανσουά Ολάντ, αναφέρει ότι ο Αλέξης Τσίπρας επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Ολάντ και την Άνγκελα Μέρκελ για να τους ενημερώσει σχετικά με την πρόθεσή του να προχωρήσει σε δημοψήφισμα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι δύο ηγέτες επικέντρωσαν τη συζήτηση στο περιεχόμενο του ερωτήματος και στη στάση που θα τηρούσε η ελληνική κυβέρνηση, εκτιμώντας ότι τα στοιχεία αυτά θα επηρέαζαν καθοριστικά το αποτέλεσμα. Μετά την επικοινωνία, Μέρκελ και Ολάντ αντάλλαξαν εκ νέου απόψεις και συμφώνησαν να βρίσκονται σε καθημερινή επαφή, αξιολογώντας τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Ο Νικολάους Μάγιερ-Λάντρουτ, σύμβουλος της Γερμανίδας καγκελαρίου για ευρωπαϊκά ζητήματα, σημειώνει ότι η ανακοίνωση της διεξαγωγής δημοψηφίσματος προκάλεσε έκπληξη στο Βερολίνο, ιδίως λόγω της πρόθεσης της ελληνικής κυβέρνησης να ταχθεί κατά μιας συμφωνίας στη διαμόρφωση της οποίας είχε προηγουμένως συμμετάσχει.
Οι αντιδράσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων -Ντάισελμπλουμ:
«Είχα θυμώσει, ο κόσμος παραπλανήθηκε»
Ο πρώην πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, δηλώνει ότι η απόφαση για δημοψήφισμα αιφνιδίασε τους Ευρωπαίους εταίρους. Όπως αναφέρει, θεώρησε προβληματικό το γεγονός ότι δεν υπήρχε συμφωνία προς έγκριση, ενώ εκτιμά ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα έπρεπε να είχε προηγουμένως συζητηθεί με τους εταίρους της χώρας.

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι οι προσδοκίες που δημιουργήθηκαν για μια ευνοϊκότερη συμφωνία δεν ανταποκρίνονταν στις πραγματικές δυνατότητες της διαπραγμάτευσης εκείνης της περιόδου.

«Μας έφερε προ εκπλήξεως. Πρώτον γιατί δεν υπήρχε καμία συμφωνία, άρα γιατί να δημιουργήσεις τέτοια πολιτική αναταραχή και δεύτερον αν προτίθεσαι να κάνεις κάτι τέτοιο θα ήταν συνετό να το συζητήσεις πρώτα με τους εταίρους σου. Είχα ταραχτεί πολύ. Είχα θυμώσει γιατί δεν ήταν έντιμο απέναντι στον ελληνικό λαό. Τους υποσχόταν την προοπτική μιας καλύτερης συμφωνίας, ενώ δεν υπήρχε καλύτερη συμφωνία διαθέσιμη», περιγράφει ο Ντάισελμπλουμ.

Τόσο ο Ντάισελμπλουμ όσο και ο τότε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, εκφράζουν την άποψη ότι το ερώτημα του δημοψηφίσματος δημιούργησε σύγχυση στους πολίτες ως προς το πραγματικό διακύβευμα της ψηφοφορίας.

Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ για απόφαση Τσίπρα για δημοψήφισμα: Ήταν σκάνδαλο, ο ελληνικός λαός εξαπατήθηκε
Ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ περιγράφει την έντονη δυσαρέσκειά του για την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να προχωρήσει σε δημοψήφισμα χωρίς προηγούμενη ενημέρωση των ευρωπαϊκών θεσμών. Όπως αναφέρει, τόσο η Άνγκελα Μέρκελ όσο και ο Φρανσουά Ολάντ συμμερίζονταν την ίδια ανησυχία, θεωρώντας ότι το ζήτημα δεν αφορούσε μόνο την Ελλάδα αλλά και το σύνολο της Ευρώπης.

«Αν ρωτήσεις τον κόσμο να κόψεις τα επιδόματά του, σε κάθε χώρα η απάντηση θα είναι όχι»
Ο τότε υπουργός Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζακ Λιού, περιγράφει συνομιλία που είχε με τον Αλέξη Τσίπρα, κατά την οποία ο Έλληνας πρωθυπουργός υπογράμμισε τη σημασία της δημοκρατικής διαδικασίας και την ανάγκη έκφρασης της λαϊκής βούλησης μέσω δημοψηφίσματος.

Ο Λιού σημειώνει ότι υπήρχαν αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να συμβάλει στην επίλυση του αδιεξόδου, επισημαίνοντας πως σε παρόμοιες συνθήκες οι πολίτες συνήθως απορρίπτουν μέτρα που συνεπάγονται οικονομικές επιβαρύνσεις.

«Αν ρωτήσεις τον κόσμο να κόψεις τα επιδόματά του, σε κάθε χώρα η απάντηση θα είναι όχι», τόνισε.

Οι αντιδράσεις στο εσωτερικό της κυβέρνησης
Η τότε πρόεδρος της Βουλής, Ζωή Κωνσταντοπούλου, δηλώνει ότι υποδέχθηκε θετικά την απόφαση για δημοψήφισμα, θεωρώντας ότι έδινε τον τελικό λόγο στους πολίτες.

Από την πλευρά του, ο Παναγιώτης Λαφαζάνης αναφέρει ότι η ανακοίνωση της πρωτοβουλίας προκάλεσε αιφνιδιασμό κατά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου.

Γιούνκερ: «Τηλεφωνούσα τυχαία σε ελληνικές οικογένειες και ρωτούσα πώς ήταν η ζωή τους»
Ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ αποκάλυψε ότι καλούσε τηλεφωνικά τυχαία σε οικογένειες στην Ελλάδα για να κατανοήσει πώς είναι η ζωή τους. « Συνήθιζα να επικοινωνώ, περιστασιακά, έτσι απλά, μέσω τηλεφώνου με ελληνικές οικογένειες για να τους ρωτήσω πώς ήταν η ζωή τους. Και δεν πίστευαν πως ήμουν εγώ. Η Ελλάδα ήταν μέρα και νύχτα στο μυαλό μου», ανέφερε χαρακτηριστικά.