Με κάθε λαμπρότητα και τη δέουσα εκκλησιαστική τάξη, η Θεσσαλονίκη ετοιμάζεται για την πανήγυρη του Αγίου Γεωργίου στο Μετόχι της Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου (περιοχή Ροτόντας).
Όπως ανακοίνωσε ο π. Νήφων Γρηγοριάτης στην εκπομπή «Ti Simveni» με τη Βένη Σάπκα, την ημέρα της εορτής, Πέμπτη 23 Απριλίου 2026, θα τελεσθεί πανηγυρική Ιερά Αγρυπνία. Στην ακολουθία θα χοροστατήσει και θα ιερουργήσει ο Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος, κομίζοντας την ευλογία της αγιορείτικης παράδοσης στο κέντρο της πόλης.
Απέναντι από τη Ροτόντα (γνωστή και ως Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου) στη Θεσσαλονίκη, βρίσκεται ένας μικρότερος, ομώνυμος ναός.
- Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου (Μετόχι Ι. Μ. Οσίου Γρηγορίου): Πρόκειται για μια μικρή εκκλησία που λειτουργεί ως μετόχι της Μονής Οσίου Γρηγορίου του Αγίου Όρους. Βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τη δυτική είσοδο του αρχαιολογικού χώρου της Ροτόντας.
- Στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, στη σκιά της επιβλητικής Ροτόντας, η πλατεία Αγίου Γεωργίου κρύβει μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορικές «συγκατοικήσεις» της πόλης. Πρόκειται για τη συνύπαρξη του μεγάλου ρωμαϊκού μνημείου με τον μικρό, ομώνυμο ναό που στέκεται ακριβώς απέναντι από τη δυτική του είσοδο, λειτουργώντας σήμερα ως Μετόχι της Αγιορείτικης Μονής Οσίου Γρηγορίου.
- Η ιστορία των δύο κτισμάτων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη, καθώς ο μικρός ναός –μια κομψή τρίκλιτη βασιλική που ανακαινίστηκε το 1815– υπήρξε το καταφύγιο της χριστιανικής λατρείας σε μια κρίσιμη ιστορική καμπή. Όταν το 1591 οι Οθωμανοί μετέτρεψαν το εμβληματικό οικοδόμημα του Γαλερίου σε τζαμί, οι πιστοί μετέφεραν τα ιερά σκεύη και τις εικόνες στον ταπεινό ναό της πλατείας. Η κίνηση αυτή ήταν τόσο καθοριστική, που τελικά η Ροτόντα έμεινε στη συνείδηση των Θεσσαλονικέων ως «Άγιος Γεώργιος», δανειζόμενη το όνομα του γείτονά της.
- Σήμερα, ο επισκέπτης της περιοχής έρχεται αντιμέτωπος με δύο διαφορετικούς κόσμους. Από τη μία, η Ροτόντα στέκει ως ένα μνημείο παγκόσμιας εμβέλειας, ένας χώρος πολιτισμού με σπάνια ψηφιδωτά που μαρτυρούν τη μετάβαση από τον παγανισμό στον χριστιανισμό και αργότερα στο Ισλάμ. Από την άλλη, ο μικρός Άγιος Γεώργιος παραμένει ένας ζωντανός λατρευτικός χώρος, διατηρώντας την πνευματικότητα και την ηρεμία ενός μετοχίου, θυμίζοντας πως η ιστορία της πόλης γράφεται συχνά μέσα από τη σχέση των μεγάλων μνημείων με τις μικρές, καθημερινές ενορίες.
- Η παρουσία της εμβληματικής εικόνας του Αγίου Γεωργίου στο μικρό Μετόχι της Μονής Οσίου Γρηγορίου αποτελεί το ζωντανό νήμα που συνδέει το σήμερα με το βυζαντινό παρελθόν της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για ένα κειμήλιο μεγάλων διαστάσεων και επιβλητικής παρουσίας, το οποίο δεν αποτελεί απλώς ένα θρησκευτικό αντικείμενο, αλλά ένα ιστορικό σύμβολο επιβίωσης.
- Η ιστορία της ξεκινά από το εσωτερικό της Ροτόντας, όπου και βρισκόταν αρχικά τοποθετημένη. Στο κρίσιμο χρονικό σημείο του 1591, όταν το ρωμαϊκό οικοδόμημα μετατράπηκε σε τζαμί, η εικόνα φυγαδεύτηκε από τους πιστούς και βρήκε μόνιμο καταφύγιο στον ταπεινό ναό που βρισκόταν ακριβώς απέναντι. Η κίνηση αυτή ήταν τόσο καθοριστική για τη συλλογική μνήμη της πόλης, ώστε η εικόνα «χάρισε» το όνομα του Αγίου στο μνημείο της Ροτόντας, το οποίο έκτοτε έμεινε γνωστό ως «Άγιος Γεώργιος».
- Σήμερα, η εικόνα δεσπόζει σε περίοπτη θέση στο προσκυνητάρι του Μετοχίου, προκαλώντας δέος στους επισκέπτες με το μέγεθος και την παλαιότητά της. Για τους πιστούς παραμένει ένα θαυματουργό σημείο αναφοράς, ενώ για τους ιστορικούς είναι η απτή απόδειξη της πνευματικής διαδοχής ανάμεσα στα δύο κτίσματα που ορίζουν την ταυτότητα της περιοχής.
