Καταλυτικό ρόλο στη συζήτηση για τις αιτίες του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στα Τέμπη τον Φεβρουάριο του 2023 θα έχει η απόφαση 3/2026 της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), η οποία εκδόθηκε στις 15 Ιανουαρίου και καταγράφει με απόλυτη λεπτομέρεια τις συστημικές αποτυχίες και τις παραβιάσεις κανονισμών που οδήγησαν στην τραγωδία. Η ΡΑΣ, λειτουργώντας ως Εθνική Αρχή Ασφάλειας, επέβαλε (μικρά) διοικητικά πρόστιμα στον ΟΣΕ (σήμερα Σιδηρόδρομοι Ελλάδος) και την Hellenic Train, τεκμηριώνοντας αναλυτικά τις ευθύνες του κάθε φορέα.
Από την απόφαση προκύπτει πως οι δύο φορείς εκείνο το μοιραίο βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023 παραβίασαν όχι μία, όχι δύο, αλλά πολλές φορές τους σχετικούς κανονισμούς για την ασφαλή λειτουργία της σιδηροδρομικής υποδομής και της κυκλοφορίας των τρένων. Για τον ΟΣΕ η απόφαση της ΡΑΣ εντόπισε 7 κύριες κατηγορίες παραβάσεων που αφορούν τον διαχειριστή της υποδομής, εστιάζοντας στην κατάρρευση των δικλείδων ασφαλείας και την πλημμελή εκπαίδευση του προσωπικού.
Το κείμενο της απόφασης, που εκτείνεται σε πάνω από 150 σελίδες, αποδομεί πλήρως την επιχειρησιακή λειτουργία της Hellenic Train τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023, καταλογίζοντας στους μηχανοδηγούς και στη διοίκηση της εταιρείας μια σειρά από σοβαρές παραλείψεις και παραβιάσεις των κανόνων ασφαλείας.
Η πλέον κρίσιμη παράβαση που καταλογίζεται στην Hellenic Train αφορά την αντίδραση -ή μάλλον τη μη αντίδραση- των μηχανοδηγών της επιβατικής αμαξοστοιχίας IC62 που υπήρξαν και αυτοί θύματα της μοιραίας μετωπικής σύγκρουσης με την εμπορική αμαξοστοιχία 63503. Σύμφωνα με την απόφαση, διαπιστώθηκε κατάφωρη παραβίαση του άρθρου 1204 του Γενικού Κανονισμού Κυκλοφορίας (ΓΚΚ), το οποίο ορίζει με απόλυτη σαφήνεια τις ενέργειες του προσωπικού έλξης σε περίπτωση ανωμαλίας.
Η Απόρριψη των ισχυρισμών της Hellenic Train
Η απόφαση 3/2026 περιλαμβάνει και την αναλυτική απόρριψη των ισχυρισμών της εταιρείας κατά την ακρόαση. Η Hellenic Train υποστήριξε ότι η ΡΑΣ δεν έχει αρμοδιότητα να επιβάλλει πρόστιμα, ενώ εκκρεμεί η ποινική δίκη. Η ΡΑΣ απάντησε σκληρά, τονίζοντας ότι οι διοικητικές κυρώσεις έχουν χαρακτήρα πρόληψης και αποκατάστασης της σιδηροδρομικής ασφάλειας, ενώ οι ποινικές έχουν χαρακτήρα τιμωρητικό.
Η Αρχή έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα ως Εθνική Αρχή Ασφάλειας να ελέγχει την τήρηση του ΓΚΚ και του ΣΔΑ, ανεξάρτητα από το αν οι πράξεις αυτές συνιστούν και ποινικά αδικήματα. Η επίκληση της ευθύνης του ΟΣΕ (διαχειριστής υποδομής) δεν απαλλάσσει την Hellenic Train από τις δικές της υποχρεώσεις ελέγχου των κινδύνων.
Η ΡΑΣ κλείνει την απόφασή της με μια προειδοποίηση: «Απειλεί τη σιδηροδρομική εταιρεία με την επιβολή περαιτέρω προστίμων ή άλλων μέτρων, αν βεβαιωθεί η συνέχιση ή η μη άρση των διαπιστωθέντων παραβάσεων». Η απόφαση αυτή αποτελεί πλέον το επίσημο νομικό έγγραφο που σφραγίζει τις συστημικές ευθύνες της Hellenic Train και του ΟΣΕ, τεκμηριώνοντας ότι το δυστύχημα δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα ενός «ανθρώπινου λάθους» του σταθμάρχη, αλλά προϊόν μιας αλυσίδας παραβιάσεων τόσο από τον ΟΣΕ όσο και από την εταιρεία που λειτουργεί τον σιδηρόδρομο στη χώρα μας.
