Νέες αμερικανικές κυρώσεις σε τουρκικές εταιρείες για προμήθειες υλικών προς το πρόγραμμα drones και πυραύλων του Ιράν

του Δημήτρη Κουτσούκου

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν την πίεση προς τα δίκτυα που στηρίζουν τη στρατιωτική βιομηχανία του Ιράν επιβάλλοντας νέο πακέτο κυρώσεων που αγγίζει και τουρκικές εταιρείες τις οποίες κατηγορούν ότι συμμετέχουν στην προμήθεια κρίσιμων υλικών για προγράμματα drones και βαλλιστικών πυραύλων.

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε την επιβολή μέτρων σε 14 άτομα και οντότητες με έδρα το Ιράν, την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα περιγράφοντας ένα πολυεπίπεδο δίκτυο προμηθειών που επιτρέπει στην Τεχεράνη να αποκτά εξαρτήματα και πρώτες ύλες παρά τους διεθνείς περιορισμούς. Σύμφωνα με την Ουάσιγκτον τα δίκτυα αυτά συμβάλλουν άμεσα στην ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών τύπου Shahed και βαλλιστικών πυραύλων που αποτελούν τους δύο πυλώνες της ιρανικής στρατιωτικής στρατηγικής.

Στο επίκεντρο των κυρώσεων βρίσκεται η τουρκική εταιρεία Emti Fiber Textile Import Export Trade Limited Company η οποία φέρεται να προμήθευε cotton linters. Πρόκειται για ένα υλικό που μπορεί να μετατραπεί σε νιτροκυτταρίνη η οποία αποτελεί βασικό συστατικό για την παραγωγή στερεών προωθητικών καυσίμων που χρησιμοποιούνται σε πυραυλικά συστήματα. Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει σύμφωνα με αμερικανούς αξιωματούχους τον τρόπο με τον οποίο υλικά διπλής χρήσης διοχετεύονται στην αμυντική βιομηχανία του Ιράν μέσω τρίτων χωρών.

Παράλληλα στο στόχαστρο μπήκαν άτομα και εταιρείες που φέρονται να συνδέονται με την ιρανική Pishgam Electronic Safeh Company η οποία εμπλέκεται στην προμήθεια ηλεκτρονικών εξαρτημάτων για drones καθώς και οντότητες που σχετίζονται με την Mahan Air. Η αεροπορική εταιρεία κατηγορείται ότι έχει χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού ενώ στις κυρώσεις περιλαμβάνονται ακόμη και αεροσκάφη γεγονός που υπογραμμίζει την έκταση του δικτύου.

Οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι το Ιράν επιδιώκει να αναπληρώσει και να ενισχύσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες αξιοποιώντας διεθνείς εμπορικές οδούς και ενδιάμεσους προμηθευτές. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent τόνισε ότι η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να στοχεύει όσους διευκολύνουν την πρόσβαση του Ιράν σε κρίσιμα υλικά και τεχνολογία.

Την ίδια ώρα η συγκυρία αναδεικνύει τις αντιφάσεις στην περιοχή καθώς η Τουρκία παρότι βρίσκεται στο στόχαστρο των κυρώσεων μέσω εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο έδαφός της εμφανίζεται διατεθειμένη να διατηρήσει τις ενεργειακές της σχέσεις με την Τεχεράνη. Ο υπουργός Ενέργειας Alparslan Bayraktar δήλωσε ότι η Άγκυρα επιδιώκει την ανανέωση του συμβολαίου εισαγωγής φυσικού αερίου με το Ιράν το οποίο λήγει εντός του 2026 επικαλούμενος λόγους ενεργειακής ασφάλειας.

Το Ιράν καλύπτει περίπου το 13% των αναγκών της Τουρκίας σε φυσικό αέριο καθιστώντας τη συνεργασία στρατηγικής σημασίας για την Άγκυρα παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις. Ωστόσο οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει καθώς η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ δημιουργούν ένα αβέβαιο περιβάλλον.

Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ένα σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό όπου οι οικονομικές σχέσεις η ενεργειακή ασφάλεια και οι στρατιωτικές ισορροπίες διασταυρώνονται.

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες οι κυρώσεις αποτελούν εργαλείο περιορισμού της ιρανικής ισχύος ενώ για την Τουρκία η πρόκληση είναι να διαχειριστεί την πίεση των συμμάχων της χωρίς να διακινδυνεύσει κρίσιμες ενεργειακές και περιφερειακές ισορροπίες.