Στο πλαίσιο της επίσκεψής της στα Δωδεκάνησα, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη απέδωσε στους πολίτες της Ρόδου τρία μνημεία εντός της Μεσαιωνικής Πόλης. Πρόκειται για το Τέμενος Ρετζέπ Πασά, ένα από τα σημαντικότερα δείγματα της οθωμανικής αρχιτεκτονικής στα Δωδεκάνησα, το Οθωμανικό Αρχοντικό Χασάν Μπέη το οποίο θα λειτουργήσει ως εκθεσιακός χώρος αναδεικνύοντας την ιστορία της Ρόδου στη μεγάλη ιστορική διαχρονία, καθώς και η ανάδειξη των Επιθαλάσσιων Οχυρώσεων της Πόλης της Ρόδου από τον Μόλο του Naillac έως τον Μόλο των Μύλων. Τα έργα χρηματοδοτήθηκαν με εθνικούς πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού και πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Τα έργα προστασίας, ανάδειξης και αποκατάστασης ολοκληρώθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, την Εφορεία Αρχαιοτήτων, την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου.
Η Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Ύστερα από τέσσερα χρόνια συστηματικής και σκληρής δουλειάς, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει τη μεγάλη χαρά να αποδίδει στην τοπική κοινωνία της Ρόδου και στους χιλιάδες επισκέπτες του νησιού, μια σειρά από εξαιρετικά σημαντικά μνημεία. Η ελληνική πολιτεία αποκαθιστά με τον ίδιο σεβασμό τα μνημεία όλων των ιστορικών περιόδων. Αρχαιολογικοί χώροι, χριστιανικά, βυζαντινά και οθωμανικά μνημεία αντιμετωπίζονται ισότιμα, καθώς όλα μαζί συνθέτουν το πολύτιμο μωσαϊκό της ιστορικής μας ταυτότητας. Ειδικά, για την πόλη της Ρόδου, οι συνολικοί πόροι που διαθέσαμε αγγίζουν τα 45 εκατομμύρια ευρώ. Προικοδοτούμε τη Μεσαιωνική Πόλη με εμβληματικά έργα, τα οποία δεν προέκυψαν τυχαία, αλλά αποτελούν καρπό ενός συγκροτημένου στρατηγικού σχεδιασμού. Το Αρχοντικό Χασάν Μπέη στην είσοδο της Μεσαιωνικής Πόλης, το Τέμενος Ρετζέπ Πασά και οι Επιθαλάσσιες Οχυρώσεις δεν αποτελούν απλώς σημαντικά αρχιτεκτονικά σύνολα. Αποτελούν ζωντανούς πυρήνες πολιτισμού που θα λειτουργήσουν ως νέοι πόροι παιδείας, ιστορικής γνώσης και βιώσιμης ανάπτυξης. Σε μια εποχή παγκόσμιων προκλήσεων η αποκατάσταση των τεκμηρίων της συλλογικής μας μνήμης -μέσα από την αναγέννηση των μνημείων μας- αποτελεί ένα πανίσχυρο κρίκο στην αλυσίδα της άμυνας της χώρας μας. Ένας λαός που είναι υπερήφανος για την κληρονομιά του, ξέρει να υπερασπίζεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ίδια του την πατρίδα».
Το Τέμενος Ρετζέπ Πασά βρίσκεται στην πλατεία Δωριέως στη Μεσαιωνική Πόλη. Χτίστηκε περί το 1587, προς τιμήν του ομώνυμου ναυάρχου και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στα Δωδεκάνησα. Το μνημείο εμφάνιζε σοβαρά προβλήματα. Η επέμβαση -συνολικού προϋπολογισμού 900.000 ευρώ- κρίθηκε αναγκαία για τη διάσωσή του. Μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου πραγματοποιήθηκαν -τόσο στο τέμενος, όσο και στο μαυσωλείο του Ρετζέπ Πασά- εκτεταμένες εργασίες στερέωσης και συντήρησης, διάσωσης του πολύτιμου ζωγραφικού του διακόσμου, ανακατασκευή των γύψινων, μαρμάρινων και ξύλινων στοιχείων, καθώς και δομική αποκατάσταση του μιναρέ. Το μνημείο αποδίδεται στην κοινωνία της Ρόδου πλήρως αποκατεστημένο, λειτουργώντας ως ένας σύγχρονος, υποδειγματικός πολιτιστικός χώρος.
Το έργο «Αποκατάσταση και Ανάδειξη των Επιθαλάσσιων Οχυρώσεων από τον Μόλο του Naillac έως τον Μόλο των Μύλων» διασφάλισε, με προϋπολογισμό ύψους σχεδόν 1.200.000 ευρώ, τη μακροπρόθεσμη προστασία του αμυντικού συμπλέγματος στη λιμενική ζώνη. Παράλληλα, επετεύχθη ο στόχος της λειτουργικής διασύνδεσης των μνημείων με την καθημερινότητα και τον αστικό ιστό της Μεσαιωνικής Πόλης. Πραγματοποιήθηκαν σχολαστικές συμπληρώσεις τοιχοποιιών, καθώς και στερεώσεις μεσαιωνικών και αρχαίων θεμελιώσεων. Οι παρεμβάσεις επικεντρώθηκαν στη στερέωση και αποκατάσταση των οχυρωματικών κατασκευών στον πύργο και τον προμαχώνα του Αποστόλου Παύλου, καθώς και στον Μόλο του Naillac, περιλαμβάνοντας τις επάλξεις του πύργου, την εσωτερική πύλη και τις κανονιοθυρίδες του προπυργίου στο οχυρωματικό σύμπλεγμα της βυζαντινής θαλασσινής πύλης. Παράλληλα, στο συγκρότημα της νεότερης θαλασσινής πύλης στερεώθηκε το σπειροειδές κλιμακοστάσιο, ενώ στην πυργοειδή πύλη της Αγίας Αικατερίνης αποκαταστάθηκαν η άνω στάθμη, οι επάλξεις και η παλαιά σκάλα. Για την αισθητική και λειτουργική αναβάθμιση του συνόλου, εγκαταστάθηκαν σύγχρονα ηλεκτρομηχανολογικά δίκτυα και ειδικός φωτισμός ανάδειξης, ενώ δημιουργήθηκαν οργανωμένες προσβάσεις, και διαδρομές κυκλοφορίας.
Ολοκληρώθηκε, επίσης, η αποκατάσταση του Οθωμανικού Αρχοντικού Χασάν Μπέη, με προϋπολογισμό περίπου 2.000.000 €. Το αρχοντικό μετατρέπεται σε έναν νέο πολιτιστικό πόλο της Μεσαιωνικής Πόλης, ιδανικό για τη φιλοξενία ποικίλων πολιτιστικών δράσεων. Πρόκειται για ένα μοναδικό ιστορικό οίκημα, του οποίου η αποκατάσταση αναδεικνύει την αισθητική και ιστορική αξία της συγκεκριμένης περιόδου, στη Ρόδο. Οι εργασίες περιελάμβαναν την άρση της ετοιμορροπίας, την πλήρη στερέωση και ανακατασκευή των λιθοδομών, την αποκατάσταση της ξύλινης σκάλα, του μεσοπατώματος και της στέγης καθώς και την εγκατάσταση σύγχρονων ηλεκτρομηχανολογικών δικτύων και συστημάτων ασφαλείας.
Το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσα από τη δομική στερέωση, τη συντήρηση και τη λειτουργική διασύνδεση των μνημείων με τον αστικό ιστό, αναβαθμίζει αισθητικά και λειτουργικά, τη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου. Παγκόσμιο ορόσημο, προστατευόμενο από την UNESCO. Η ολοκλήρωση των έργων αναδεικνύει έμπρακτα την πολυπολιτισμική ιστορική διαστρωμάτωση του νησιού, αποδίδοντας πολύτιμους δημόσιους χώρους στην κοινωνία και δημιουργώντας νέους, σύγχρονους πόρους για την παιδεία, την ιστορική γνώση και τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.
Στη Χάλκη, η Λίνα Μενδώνη εγκαινίασε το νεοϊδρυθέν Αρχαιολογικό Μουσείο και παρέστη στην τελετή επαναλειτουργίας του πλήρως αποκατεστημένου μεταβυζαντινού ναού της Παναγίας της Χωριανής, στο Κάστρο του νησιού. Τα δύο έργα, συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1.000.000 ευρώ, υλοποιήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και εθνικούς πόρους του.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το Αιγαίο αποτελεί το διαχρονικό λίκνο του ελληνικού πολιτισμού. Για την Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και το Υπουργείο Πολιτισμού, η παρουσία μας στα νησιά μας και η αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς τους αποτελεί διαρκές χρέος μας απέναντι στους νησιώτες μας. Στόχος μας παραμένει κάθε νησί να αποκτήσει τη δική του κιβωτό μνήμης. Το νεοϊδρυθέν Αρχαιολογικό Μουσείο Χάλκης είναι το 31ο μουσείο που παραδίδουμε στους πολίτες, από το 2019. Κάθε Μουσείο, ανεξάρτητα από το μέγεθός του, διαφυλάσσει την ταυτότητα και την ιστορία του τόπου, αποτελώντας ζωντανό πυρήνα παιδείας για τις νέες γενιές. Παράλληλα, με ιδιαίτερη συγκίνηση αποδώσαμε πλήρως αποκατεστημένο στην αρχική του λατρευτική χρήση τον Ιερό Ναό της Παναγίας Χωριανής. Η ολοκλήρωση και η απόδοση στην τοπική κοινωνία της ακριτικής Χάλκης δύο σημαντικών έργων, αποτελεί την απόδειξη της προσήλωσης της Πολιτείας στην ισότιμη πολιτιστική ανάπτυξη όλων των περιφερειών της χώρας μας».
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Χάλκης, το οποίο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της πολιτικής του Υπουργείου Πολιτισμού για την ενίσχυση των μουσειακών υποδομών στα νησιά, στεγάζεται σε παραδοσιακό κτήριο στον Εμπορειό, δωρεά του Σάββα Θεοδωρίδη προς τον Δήμο Χάλκης, το οποίο διαμορφώθηκε σύμφωνα με τις σύγχρονες μουσειακές προδιαγραφές. Στο μουσείο εγκαταστάθηκαν σύγχρονα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα, υποδομές κλιματισμού, ασφάλειας και πυρανίχνευσης, καθώς και ειδικός εκθεσιακός φωτισμός. Το κτήριο είναι πλήρως προσβάσιμο σε άτομα με αναπηρία και διαθέτει οπτικοακουστικά μέσα και ενημερωτικό υλικό, συμπεριλαμβανομένων εκδόσεων σε γραφή Braille. Η μόνιμη έκθεση παρουσιάζει τη γεωγραφία και την ιστορία της Χάλκης, αναδεικνύοντας τη θέση και τον ρόλο του νησιού κατά την αρχαιότητα μέσα από τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν προκύψει από τις έρευνες των τελευταίων δεκαετιών.
Ο Ιερός Ναός της Παναγίας Χωριανής βρίσκεται στον μεσαιωνικό οικισμό του Χωριού, στη βόρεια πλευρά του λόφου Παλαιόκαστρο, κάτω από το μεσαιωνικό κάστρο της Χάλκης. Κτισμένος πιθανότατα τον 17ο αιώνα, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της μεταβυζαντινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής των Δωδεκανήσων. Οι εργασίες στο μνημείο περιέλαβαν τη στατική ενίσχυση και την αρχιτεκτονική αποκατάσταση του κελύφους και της θολωτής οροφής του, την ανακατασκευή του περιβόλου και τη βελτίωση της πρόσβασης. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες καθαρισμού και στερέωσης του ζωγραφικού διακόσμου, συντήρησης του ξυλόγλυπτου τέμπλου και του εικονοστασίου, καθώς και αποκατάστασης πέντε φορητών εικόνων ιδιαίτερης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας.
Η Λίνα Μενδώνη είχε συνάντηση εργασίας στο Δημαρχείο Χάλκης με τον Δήμαρχο Ευάγγελο Φραγκάκη, παρουσία του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργου Χατζημάρκου. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το κρίσιμο ζήτημα του δημογραφικού, καθώς και η αναζήτηση αποτελεσματικών τρόπων και κινήτρων για την ενίσχυση και αύξηση του μόνιμου πληθυσμού της Χάλκης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη υλοποίησης στοχευμένων έργων που να δίνουν οριστική λύση στο στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι δημόσιοι υπάλληλοι, όπως εκπαιδευτικοί και σώματα ασφαλείας, οι οποίοι υπηρετούν στο νησί.
