του Δημήτρη Κουτσούκου
Η Βεγγάζη δεν φιλοξένησε απλώς ένα ακόμη διεθνές φόρουμ. Φιλοξένησε μια στιγμή επανατοποθέτησης ισχύος. Το Libyan Greek Reconstruction and Development Forum αποτέλεσε σημείο όπου κρίθηκαν οι μελλοντικές συνεργασίες στη λιβυκή ανοικοδόμηση. Η ελληνική παρουσία, με 21 συμφωνίες συνεργασίας, επανέφερε την Ελλάδα στο πεδίο των εξελίξεων.
Το φόρουμ πραγματοποιήθηκε στις 14 και 15 Ιανουαρίου υπό την αιγίδα του Libya Development and Reconstruction Fund, του φορέα που συγκεντρώνει σήμερα τον πυρήνα του λιβυκού σχεδιασμού για την επόμενη ημέρα. Δεν επρόκειτο για συνέδριο προθέσεων. Όπως κατέγραψαν λιβυκά μέσα, η διοργάνωση είχε έναν σαφή στόχο. Την επιλογή εταίρων που μπορούν να παραδώσουν έργο σε ένα περιβάλλον όπου ο χρόνος και η αξιοπιστία έχουν μεγαλύτερη αξία από τις δηλώσεις.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν έργα υποδομών που καθορίζουν τη φυσιογνωμία της χώρας. Οδικά δίκτυα, γέφυρες, δημόσια κτίρια, ενεργειακές εγκαταστάσεις και δίκτυα ύδρευσης. Δεν παρουσιάστηκαν ως μακρινά σχέδια, αλλά ως ανάγκες με γεωγραφικό προσδιορισμό και μελέτες σε εξέλιξη. Η ανατολική Λιβύη και η Βεγγάζη βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτού του σχεδιασμού.
Κεντρικό πρόσωπο από λιβυκής πλευράς ήταν ο μηχανικός Belkasem Haftar, επικεφαλής του Libya Development and Reconstruction Fund. Στα λιβυκά δημοσιεύματα εμφανίζεται ως ο τεχνοκράτης που κρατά τον χάρτη της ανοικοδόμησης. Ο ρόλος του δεν περιορίζεται στη διαχείριση κονδυλίων. Συντονίζει έργα, θέτει προτεραιότητες και διαμορφώνει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν οι ξένοι εταίροι. Το μήνυμά του στο φόρουμ ήταν σαφές. Η Λιβύη δεν έχει περιθώριο για καθυστερήσεις και δεν ενδιαφέρεται για συμμετοχές χωρίς βάθος.
Οι ελληνικές εταιρείες που βρέθηκαν στη Βεγγάζη προσήλθαν με αυτό το δεδομένο. Παρουσίασαν έργα που έχουν υλοποιήσει, τεχνικές λύσεις και ρεαλιστικά σενάρια εφαρμογής. Δεν επένδυσαν στην εντύπωση αλλά στη λεπτομέρεια. Οι B2B συναντήσεις και οι κατ’ ιδίαν επαφές με στελέχη του Libya Development and Reconstruction Fund κινήθηκαν σε πρακτικό επίπεδο. Τεχνικές προδιαγραφές, διαδικασίες, χρονοδιαγράμματα. Εκεί κρίθηκε το αποτέλεσμα.
Οι 21 συμφωνίες συνεργασίας που υπογράφηκαν δεν είναι τίτλοι τιμής. Είναι το θεσμικό εισιτήριο για συμμετοχή στη διαδικασία ανοικοδόμησης. Στη Λιβύη, όπου οι αποφάσεις περνούν από φίλτρα πολιτικά και διοικητικά, τέτοια μνημόνια λειτουργούν ως γραμμή εκκίνησης. Δεν εγγυώνται έργα, αλλά αποκλείουν την απουσία.
Η ελληνική αποστολή κινήθηκε με θεσμική στόχευση. Η παρουσία του Υπουργείου Εξωτερικών είχε χαρακτήρα εγγύησης και σταθερότητας. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης δεν βρέθηκε για να πρωταγωνιστήσει επικοινωνιακά, αλλά για να διασφαλίσει ότι η ελληνική συμμετοχή εντάσσεται στον επίσημο μηχανισμό αποφάσεων. Σε ένα περιβάλλον όπου η οικονομία και η πολιτική κινούνται παράλληλα, αυτή η παρουσία ήταν κρίσιμη.
Λιβυκά μέσα σημειώνουν ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζεται ως εταίρος χωρίς πολιτικό φορτίο και χωρίς ιστορικές εκκρεμότητες. Σε μια χώρα που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε ανταγωνιστικές επιρροές, η επιλογή των συνεργατών αποκτά γεωπολιτικό βάρος. Οι χώροι που μένουν κενοί δεν παραμένουν ουδέτεροι. Καλύπτονται.
Το φόρουμ της Βεγγάζης ανέδειξε ακριβώς αυτό. Ότι η ανοικοδόμηση δεν είναι μόνο οικονομική διαδικασία, αλλά και πεδίο διαμόρφωσης ισορροπιών. Η Ελλάδα εμφανίστηκε παρούσα τη στιγμή που ο κατάλογος των εταίρων δεν έχει κλείσει. Και αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο στοιχείο.
Η αποστολή δεν έκλεισε κύκλους. Άνοιξε πόρτες. Δημιούργησε πρόσβαση σε έναν μηχανισμό που καθορίζει το μέλλον της Λιβύης και έδωσε στην Ελλάδα θέση στο τραπέζι όπου λαμβάνονται αποφάσεις με μακροπρόθεσμο αποτύπωμα. Σε μια περιοχή όπου η απουσία ισοδυναμεί με απώλεια, η παρουσία αυτή αποκτά αξία που ξεπερνά τις συμφωνίες.
Αυτό είναι το πραγματικό αποτέλεσμα της Βεγγάζης. Και αυτό είναι που μένει.
