Διπλωματική ένταση στον ΟΗΕ: Επιστολή της Τουρκίας για το τουρκολιβυκό με αιχμές κατά Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου – Πώς απαντά η Αθήνα

Η Τουρκία επανέρχεται δυναμικά στο ζήτημα της Ανατολικής Μεσογείου, στέλνοντας επιστολή στον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, με την οποία στρέφεται κατά της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου και υπερασπίζεται εκ νέου το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως νόμιμη βάση των διεκδικήσεών της.

Στο κείμενο, η Άγκυρα χαρακτηρίζει «παράνομη» τη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδα και Αιγύπτου υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει την τουρκική υφαλοκρηπίδα. Παράλληλα, κατηγορεί την Αθήνα για «μαξιμαλιστικές θέσεις» και επιμένει πως τα ελληνικά νησιά δεν δικαιούνται πλήρη επήρεια σε θαλάσσιες ζώνες, αμφισβητώντας έμμεσα δικαιώματα περιοχών όπως η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα.

Στο ίδιο πλαίσιο, βάζει στο στόχαστρο την Κυπριακή Δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι δεν εκπροσωπεί ολόκληρο το νησί και επαναφέροντας τη θέση περί «δύο οντοτήτων» με ίσο καθεστώς. Υπερασπίζεται επίσης τις συμφωνίες της με το ψευδοκράτος, παρά το γεγονός ότι η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζει μόνο τη Λευκωσία ως νόμιμη αρχή.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο η Τουρκία παρουσιάζει ως απολύτως νόμιμο, απορρίπτοντας τις αντιδράσεις της Ελλάδας και άλλων χωρών. Παράλληλα, επικρίνει τις τριμερείς συνεργασίες Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου και ενεργειακές κινήσεις στην περιοχή, θεωρώντας ότι παραβλέπουν τα «δικαιώματά» της.

Η επιστολή στρέφεται και κατά του ελληνικού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, με την Άγκυρα να υποστηρίζει ότι καμία ελληνική διοικητική πράξη δεν μπορεί να επηρεάσει, όπως λέει, τα «αυτοδικαίως υφιστάμενα» δικαιώματά της.

Παρότι το ύφος είναι ιδιαίτερα αιχμηρό, η Τουρκία κλείνει με αναφορές σε διάλογο και ειρηνική επίλυση διαφορών, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα ληφθεί υπόψη η δική της ερμηνεία περί «ευθυδικίας». Αθήνα, Λευκωσία και Κάιρο εκτιμούν ότι η κίνηση αυτή αποτυπώνει την προσπάθεια της Άγκυρας να κατοχυρώσει θεσμικά τις θέσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω του ΟΗΕ, διατηρώντας ψηλά τους τόνους στη διπλωματική αντιπαράθεση.

Διπλωματικές πηγές χαρακτηρίζουν «αναμενόμενη» την τουρκική επιστολή προς τον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, επισημαίνοντας ότι δεν προκαλεί έκπληξη και πως η Ελλάδα θα απαντήσει επίσημα και τεκμηριωμένα.

Όπως τονίζουν, η επιστολή επαναλαμβάνει πάγιες –όπως τις περιγράφουν– αυθαίρετες ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου και ειδικότερα του Δικαίου της Θάλασσας, με τις οποίες η Άγκυρα αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Υπογραμμίζουν επίσης ότι η Τουρκία επιμένει να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, παρά το γεγονός ότι αποτελεί κράτος-μέλος της ΕΕ και του ΟΗΕ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η επανάληψη –όπως αναφέρουν– νομικά αβάσιμων ισχυρισμών δεν τους προσδίδει κύρος ούτε παράγει έννομα αποτελέσματα. Υπενθυμίζουν ότι η ελληνική πλευρά έχει ήδη απαντήσει επανειλημμένα με επιστολές προς τα Ηνωμένα Έθνη, επισημαίνοντας πως, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, τα νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη, όταν πρόκειται για οριοθέτηση μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές.

Καταλήγοντας, οι διπλωματικές πηγές καλούν την Τουρκία να ευθυγραμμιστεί με το Διεθνές Δίκαιο, υποστηρίζοντας ότι αυτό θα συμβάλει τόσο στη βελτίωση των σχέσεων καλής γειτονίας όσο και στη σταθερότητα και τη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.