Περπατώντας στους λιθόστρωτους δρόμους αυτής της κωμόπολης της Κοζάνης, τη Σιάτιστα κυκλωμένοι από χρώμα και νωχέλεια, θα αισθανθείτε σαν να βρισκόσαστε σε ένα ρομαντικό, μεγαλοπρεπές σκηνικό θεάτρου. Γύρω σας, εντωμεταξύ, ωραιότατα πετρόχτιστα αρχοντικά, με στιβαρή αρχιτεκτονική, μεταφέρουν αυθεντικές εικόνες ενός πυκνού, πολυσήμαντου παρελθόντος.
Η ακμή της πόλης, στην οποία πρωταγωνίστησαν οι έμποροι, οι γουναράδες και οι οινοποιοί, ξεκίνησε τον 17ο αιώνα και διήρκεσε μέχρι και τον 19ο. Η αστική τάξη που δημιουργήθηκε τότε στη Σιάτιστα δεν υστέρησε σε προσφορές, ούτε τα παλιά, ούτε τα νεώτερα χρόνια.
Η Μανούσιος Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη, η οποία φιλοξενεί σπάνιες εκδόσεις, που ξεκινούν από τον 15ο αιώνα και φτάνουν στον 19ο. Άκρως ενδιαφέρον, όμως, είναι και το Εκκλησιαστικό Μουσείο, με καταπληκτικές εικόνες (16ος-19ος αιώνας) και βιβλία τυπωμένα στην Κωνσταντινούπολη και στη Βενετία.Η πόλη είναι χτισμένη αμφιθεατρικά σε μια πλαγιά του όρους Βέλλα, προέκταση του όρους Άσκιο (Σινιάτσικο), σε υψόμετρο 920 μέτρων πάνω από την κοιλάδα του Αλιάκμονα –απέχει δε 28 χιλιόμετρα από την Κοζάνη. Διακρίνεται σε δύο συνοικίες, καθεμιά με διαφορετική ιστορική αφετηρία, τη Γεράνεια και τη Χώρα, που σήμερα είναι ενωμένες λόγω της οικιστικής ανάπτυξης.
Η Σιάτιστα κατοικήθηκε συστηματικά γύρω στον 15ο αιώνα, από Χριστιανούς που κατέφυγαν στις απόκρημνες και φυσικά οχυρωμένες πλαγιές οχυρές πλαγιές του βουνού ώστε να γλιτώσουν από τις σκληρές διώξεις των Τούρκων εκείνης της εποχής. Οι πρώτοι που ήρθαν εγκαταστάθηκαν στα σημερινά Γεράνεια, χτίζοντας και την προαναφερόμενη εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Αργότερα, κατέφυγαν στη δυσπρόσιτη πόλη ακόμα περισσότεροι Χριστιανοί από τους γύρω οικισμούς, δημιουργώντας τη Χώρα.
Ο ναός του Αγίου Δημητρίου δεσπόζει στο κέντρο της Σιάτιστας, στη συνοικία Γεράνεια, και λειτουργεί ως μητροπολιτικός ναός της πόλης. Ο αρχικός μητροπολιτικός ναός είχε ανεγερθεί αρχικά το 1647 στη συνοικία Χώρα της Σιάτιστας. Το 1801 κατεδαφίστηκε για να ξαναχτιστεί ένας μεγαλύτερος ναός, ο οποίος θα κάλυπτε τις ανάγκες της πλούσιας πόλης. Ο συγκεκριμένος ναός καταστράφηκε από πυρκαγιά 109 χρόνια αργότερα, δηλαδή το 1910. Ένα χρόνο αργότερα, το 1911, άρχισε να κατασκευάζεται ο σημερινός μεγαλοπρεπής ναός, ο οποίος ολοκληρώθηκε και εγκαινιάστηκε το 1928. Ο ναός του Αγίου Δημητρίου είναι βυζαντινού ρυθμού. Σχεδιάστηκε από το γνωστό Σιατιστινό αρχιτέκτονα, Αριστοτέλη Ζάχο. Η τοιχοποιία του ακολουθεί το ισόδομο σύστημα και αποτελείται από ισομεγέθεις λαξευμένες πέτρες. Δίπλα στο ναό είναι χτισμένο εξαγωνικό κωδωνοστάσιο, το οποίο χρονολογείται στα 1856.
