Μεγάλη Πέμπτη στην Μονή Βλατάδων

Μεγάλη Πέμπτη και παρακολουθούμε με κατάνυξη την Ακολουθία των Παθών στην Μονή Βλατάδων.
Η Μονή Βλατάδων ή αλλιώς Βλαταίων, βρίσκεται περίπου 50 μέτρα από τα τείχη του Επταπύργιου και είναι το μοναδικό Βυζαντινό μοναστήρι της πόλης που λειτουργεί μέχρι και σήμερα.Η Μονή ιδρύθηκε στα μέσα του 14ου αιώνα από τους αδερφούς Δωρόθεο και Μάρκο Βλαττή. Οι δυό τους ήταν μοναχοί μαθητές του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά.Πλέον ο ναός είναι αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, παλαιότερα ωστόσο ήταν στο όνομα του Χριστού Παντοκράτορα. Από το Βυζαντινό στοιχείο της Μονής υπάρχει μόνο το καθολικό. Όλα τα υπόλοιπα κτήρια (ηγουμενείο, σκευοφυλάκιο, παρεκκλήσι Κοιμήσεως της Θεοτόκου, Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών) ανήκουν στον 20ο αιώνα.Στο καθολικό της Μονής υπάρχουν ορισμένες τοιχογραφίες που φιλοτεχνήθηκαν μετά την ανέγερσή του, ωστόσο έχουν διασωθεί ελάχιστες. Στον τρούλο εικονίζεται ο Παντοκράτορας άγγελοι και προφήτες. Στα τόξα του κυρίως ναού βρίσκουμε αποσπασματικές σκηνές του Δωδεκαόρτου, ενώ χαμηλότερα στους τοίχους ασκητές άγιοι. Στο νάρθηκα διακρίνονται υπολείμματα από σκηνές Θαυμάτων του Χριστού. Κάποιοι στρατιωτικοί άγιοι στο κάτω μέρος των τοίχων και δύο σκηνές, η Βάπτιση και Οι Τρεις Παίδες εν Καμίνω, σε ισάριθμες κόγχες του δυτικού τοίχου.Κατά την Τουρκοκρατία η Μονή έφερε ιδιαίτερα προνόμια καθώς υπαγόταν -όπως ισχύει και σήμερα- στο Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Παράλληλα το σημείο της Μονής ήταν ιδιαίτερα στρατηγικό καθώς μέσα από τη Μονή περνούσε η υδροδότηση από τον Χορτιάτη που κατέβαζε ουσιαστικά νερό για ένα μεγάλο κομμάτι της πόλης. Αυτό έδινε ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί στους μοναχούς, στην όποια διαπραγμάτευση με τους Τούρκους.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως η Μονή λεγόταν αλλιώς και «Τσαους Μοναστήρ» καθώς ο Τσαούς Μπέης που έχτισε εκεί κοντά τον ομώνυμο πύργο του Επταπυργίου στα 1431 εγκαταστάθηκε εκεί. Πολύ κοντά δηλαδή στη Μονή Βλατάδων, προκειμένου να επιβλέπει και την υδροδότηση της πόλης. Στη Μονή διαφυλάσσονται πολλά χειρόγραφα και μια πλούσια συλλογή εικόνων που δείχνουν την συνεχή άνθιση του τόπου.