Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας (09/02), η Σοφία Ζαχαράκη έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός πως ο φετινός εορτασμός έρχεται μετά την ομόφωνη υιοθέτηση και επικύρωσή της από την UNESCO στις 12 Νοεμβρίου 2025. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η κυρία Ζαχαράκη υπογράμμισε πως «η διεθνής αυτή αναγνώριση επιβεβαιώνει τον παγκόσμιο ρόλο μιας γλώσσας με διαδρομή χιλιάδων ετών, που στήριξε τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη δημοκρατία».
Επιπρόσθετα, η κυρία Ζαχαράκη τόνισε πως «η ελληνική γλώσσα δεν είναι ένα μνημείο του παρελθόντος, αλλά ένα ζωντανό ποτάμι σκέψης και δημιουργίας που ενώνει γενιές και πολιτισμούς. Ανανεώνεται, εξελίσσεται και συμμετέχει δυναμικά στον νέο ψηφιακό κόσμο και στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης· είναι η αφετηρία και ο οδοδείκτης μας, όχημα ιδανικών, αυτογνωσίας και ελευθερίας», επεσήμανε η υπουργός. Επιπλέον, η κυρία Ζαχαράκη αναφέρθηκε στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό, αλλά και τους τρόπους με τους οποίους το υπουργείο απαντά σε αυτές. «Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό αποτελεί σταθερή και διαχρονική προτεραιότητα για το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με κεντρικό στόχο τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας και την ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού τόσο στους Έλληνες της διασποράς όσο και στη διεθνή κοινότητα», ξεκαθάρισε η κυρία Ζαχαράκη.
«Αξιοποιούμε κάθε διοικητική δυνατότητα που διαθέτουμε και επανασχεδιάζουμε πολιτικές με πιο σύγχρονη και ευέλικτη λογική», σημείωσε η κυρία Ζαχαράκη και ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι συνεχίζεται η συστηματική ενίσχυση των Τμημάτων Ελληνικής Γλώσσας ανά την υφήλιο, καθώς και ότι βρίσκεται υπό επεξεργασία νομοθετική ρύθμιση για την παράταση της καταβολής του ειδικού επιμισθίου στους εκπαιδευτικούς και κατά το πέμπτο έτος απόσπασης. Επίσης, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας ελληνομάθειας με ασύγχρονο εκπαιδευτικό υλικό στο Ψηφιακό Φροντιστήριο αλλά και για την παροχή σύγχρονης εξ αποστάσεως διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας από Τμήματα και Εργαστήρια των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων, σε συνεργασία με το Study in Greece και το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη της υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:
ΕΡ: Τι σηματοδοτεί ο φετινός εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας;
ΑΠ: Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς έρχεται μετά την απόφαση της UNESCO, στις 12 Νοεμβρίου 2025, στη 43η Γενική Διάσκεψη στη Σαμαρκάνδη, όπου υιοθετήθηκε και επικυρώθηκε ομόφωνα η ανακήρυξη της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας.
Η διεθνής αυτή αναγνώριση επιβεβαιώνει τον παγκόσμιο ρόλο μιας γλώσσας με διαδρομή χιλιάδων ετών, που στήριξε τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη δημοκρατία. Πρόκειται για απόφαση ιστορικής σημασίας στην 3.000 ετών διαχρονία της γλώσσας μας, καθώς αναγνωρίζεται διεθνώς η μοναδική και ανεκτίμητη συμβολή της στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
Η ελληνική γλώσσα δεν είναι ένα μνημείο του παρελθόντος, αλλά ένα ζωντανό ποτάμι σκέψης και δημιουργίας που ενώνει γενιές και πολιτισμούς. Ανανεώνεται, εξελίσσεται και συμμετέχει δυναμικά στον νέο ψηφιακό κόσμο και στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης· είναι η αφετηρία και ο οδοδείκτης μας, όχημα ιδανικών, αυτογνωσίας και ελευθερίας.
Γι’ αυτό στείλαμε έγκαιρα εγκύκλιο σε όλα τα σχολεία, ώστε η 9η Φεβρουαρίου να αποτελέσει αφετηρία δράσεων σε όλη τη χώρα. Δεν τιμούμε απλώς μια ημέρα· αφιερώνουμε ολόκληρη τη χρονιά στη γλώσσα μας, με πρωτοβουλίες και μια ειδική εκδήλωση που θα αναδείξει τη δύναμή της ως φορέα παιδείας, πολιτισμού και ελευθερίας.
ΕΡ: Πώς στηρίζει εμπράκτως σήμερα το υπουργείο Παιδείας την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό;
ΑΠ: Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό αποτελεί σταθερή και διαχρονική προτεραιότητα για το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με κεντρικό στόχο τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας και την ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού τόσο στους Έλληνες της διασποράς όσο και στη διεθνή κοινότητα.
Η παρέμβαση της Ελληνικής Πολιτείας υλοποιείται καταρχήν μέσω της στοχευμένης ενίσχυσης των εκπαιδευτικών μονάδων με ανθρώπινο δυναμικό από την Ελλάδα. Μέσω των αποσπάσεων εκπαιδευτικών καλύπτονται οι εκπαιδευτικές ανάγκες περίπου 40.000 μαθητών παγκοσμίως, ενώ υπηρετούν στο εξωτερικό 752 αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί και περισσότεροι από 40 ωρομίσθιοι. Αξίζει να σημειώσουμε, ότι για τη μισθοδοσία μόνο της τελευταίας αυτής κατηγορίας, του επιτόπιου δηλαδή προσωπικού, προχωρήσαμε σε επιχορηγήσεις που υπερβαίνουν το ποσό του 1,3 εκατομμυρίου ευρώ.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στον έγκαιρο προγραμματισμό. Για το σχολικό έτος 2025-2026 οι Υπουργικές Αποφάσεις αποσπάσεων εκδόθηκαν νωρίτερα από κάθε άλλη φορά την τελευταία δεκαετία, ενώ έχει ήδη εκδοθεί και η σχετική εγκύκλιος για την παράταση των αποσπάσεων και για το σχολικό έτος 2026-2027, προσφέροντας σταθερότητα και προβλεψιμότητα στις εκπαιδευτικές κοινότητες του εξωτερικού.
Παράλληλα, το υπουργείο μεριμνά και για την ουσιαστική παιδαγωγική στήριξη των σχολείων, αποστέλλοντας δωρεάν διδακτικό υλικό. Κατά το τρέχον σχολικό έτος έχουν ήδη διανεμηθεί 145.805 αντίτυπα σχολικών βιβλίων σε εκπαιδευτικές μονάδες ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό.
ΕΡ: Ποιες είναι, κατά την άποψή σας, οι σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό;
ΑΠ: Δεν επιλέγουμε να εθελοτυφλούμε ούτε να ωραιοποιούμε την κατάσταση. Αναγνωρίζουμε ότι και φέτος, όπως συμβαίνει διαχρονικά, δεν κατέστη δυνατό να καλυφθούν πλήρως οι ανάγκες όλων των εκπαιδευτικών μονάδων.
Την ίδια στιγμή, είναι απολύτως γνωστές οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί, ιδίως σε χώρες με ιδιαίτερα αυξημένο κόστος ζωής. Το ειδικό επιμίσθιο, το οποίο μειώθηκε κατά περίπου 20% κατά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης λόγω δημοσιονομικών περιορισμών, εξακολουθεί να αποτελεί ένα σοβαρό ζήτημα που επηρεάζει την καθημερινότητά τους.
Πέρα όμως από τις οικονομικές παραμέτρους, διαπιστώνουμε και μια βαθύτερη μεταβολή στις ανάγκες της σύγχρονης ομογένειας. Νέοι άνθρωποι που εγκαταλείπουν τη χώρα επιλέγουν συχνά επαγγελματικές διαδρομές με αυξημένη κινητικότητα, απομακρυνόμενοι από το παραδοσιακό μοντέλο των αμιγών ελληνικών σχολείων. Αντ’ αυτού, αναζητούν πιο ευέλικτες μορφές διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας, ακόμη και σε περιοχές όπου δεν πληρούται ο προβλεπόμενος από τη νομοθεσία αριθμός μαθητών για την αναγνώριση τμήματος και την απόσπαση εκπαιδευτικού.
ΕΡ: Πώς απαντά το υπουργείο σε αυτές τις προκλήσεις;
ΑΠ: Η απάντησή μας δεν μπορεί να είναι η αδράνεια ή η προσκόλληση σε εργαλεία του παρελθόντος. Αντιθέτως, αξιοποιούμε κάθε διοικητική δυνατότητα που διαθέτουμε και επανασχεδιάζουμε πολιτικές με πιο σύγχρονη και ευέλικτη λογική.
Συνεχίζουμε να ενισχύουμε συστηματικά τα Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας ανά την υφήλιο. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου, προχωρήσαμε στην αναγνώριση τεσσάρων νέων ΤΕΓ σε Αρμενία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία και Γαλλία, φτάνοντας πλέον στα 230 αναγνωρισμένα τμήματα.
Παράλληλα, επιλύουμε εκκρεμότητες που χρονίζουν και ταλαιπωρούν τις ελληνικές κοινότητες. Την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου θα έχω την τιμή να παραστώ στα εγκαίνια του νέου μας διδακτηρίου στο Μόναχο, δίνοντας τέλος σε ένα χρόνιο στεγαστικό ζήτημα και εξασφαλίζοντας σύγχρονες υποδομές για 196 μαθητές Δημοτικού και 129 μαθητές Γυμνασίου.
Την ίδια στιγμή, επεξεργαζόμαστε νομοθετική ρύθμιση για την παράταση της καταβολής του ειδικού επιμισθίου στους εκπαιδευτικούς και κατά το πέμπτο έτος απόσπασης, ενώ εξετάζουμε τις δημοσιονομικές δυνατότητες του ΥΠΑΙΘΑ για πιθανή αύξησή του. Επιπλέον, αναμορφώνουμε τη διαδικασία επιλογής των Συντονιστών Εκπαίδευσης, ώστε οι σχετικές θέσεις να προκηρυχθούν άμεσα με διαφάνεια, αξιοκρατία και ταχύτερες διαδικασίες.
Τέλος, προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε και τα ψηφιακά μας εργαλεία. Εργαζόμαστε με το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής για τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας ελληνομάθειας με ασύγχρονο εκπαιδευτικό υλικό στο Ψηφιακό Φροντιστήριο αλλά και για την παροχή σύγχρονης εξ αποστάσεως διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας από Τμήματα και Εργαστήρια των ελληνικών πανεπιστημίων, σε συνεργασία με το Study in Greece και το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
Ιδιαίτερα χαρούμενη είμαι δε και για το διαρκή και εποικοδομητικό μας διάλογο και συντονισμό με το υπουργείο Εξωτερικών, με στόχο τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου στήριξης της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης και την ενίσχυσή της με σύγχρονες, διαδραστικές μεθόδους μάθησης.
