Ανά τα χρόνια δεν υπάρχουν πολλές μαζικές δολοφονίες ή αλλιώς ‘’μακελειά’’ που έχουν καταγραφεί στην χώρα μας. Τα πιο γνωστά περιστατικά, τα οποία έχουν αφήσει και ένα στίγμα στις κοινωνίες που έλαβαν μέρος, μπορούμε να πούμε πως ήταν η υπόθεση Σεχίδη στην Θάσο το 1996 και η υπόθεση του Παλαιομονάστηρου Τρικάλων το 1981 με 8 νεκρούς και την αυτοκτονία του δράστη. Όμως το πιο συγκλονιστικό και ταυτόχρονα ανησυχητικό μακελειό συνέβη το 1909 στα Κύθηρα με τον δράστη, Αντώνη Αρώνη – Λαγωνάρη γνωστό με το παρατσούκλι «Καπετάν 16». Η συγκεκριμένη υπόθεση άφησε πίσω 15 νεκρούς και ένα ηθικό δίδαγμα που ακόμα δυσκολευόμαστε να μάθουμε.
Το χρονικό του Μακελειού
Ο Αντώνης Αρώνης – Λαγωνάρης με καταγωγή από τα Γερακιτιάνικα των Αρωνιαδίκων στα Κύθηρα ήταν τσαγκάρης που έφτιαχνε κυρίως χειροποίητα παπούτσια και παραδοσιακές μπότες. Ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στο χωριό λόγω των ικανοτήτων του στην δουλεία και δεν περιγράφεται από την τοπική κοινωνία σαν ένας βίαιος ή αντικοινωνικός άνθρωπος. Ίσα ίσα που στα πανηγύρια και στα γλέντια του χωριού ήταν περιζήτητος λόγω του ότι ήταν οργανοπαίχτης. Μια μέρα μια γυναίκα πάει να παραλάβει το ζευγάρι στιβάνια (παραδοσιακές μπότες) που είχε παραγγείλει από τον Αντώνη αλλά δεν τον πληρώνει και αυτός διαμαρτύρεται. Τότε η γυναίκα του λέει να πάει από το σπίτι της για να τον πληρώσει. Όταν έφτασε στο σπίτι της γυναίκας ο Λαγωνάρης ήταν η στιγμή που γύρισε ο σύζυγος της και παρεξήγησε ή έκανε πως παρεξήγησε την όλη κατάσταση και αφού ξυλοκόπησε τον Αντώνη τον έδιωξε ντροπιασμένο και προφανώς απλήρωτο. Αυτό το περιστατικό ήταν τεράστιο πλήγμα για την υστεροφημία του καθώς, ειδικότερα εκείνη την εποχή, ήταν πολύ εύκολο σε μικρές κοινωνίες να χαλάσει η φήμη κάποιου ακόμα και αν κάτι δεν ίσχυε. Ο Αντώνης τότε μετακομίζει στην Αθήνα και βρίσκει δουλειά σε νέο τσαγκαράδικο στον Πειραιά. Εκεί δείχνει από νωρίς τις ικανότητες του στην δουλειά και οι συνάδελφοι του ξεκινάνε να τον ζηλεύουν και να συνωμοτούν εναντίον του ώστε να τον ξεφορτωθούν. Έτσι ένα βράδυ του έβαλαν κρυφά εργαλεία του μαγαζιού μέσα στο σακούλι του, ώστε να φαίνεται ότι τα έκλεψε. Μετά από αυτό το περιστατικό κατηγορήθηκε για υπεξαίρεση και καταδικάστηκε και επειδή δεν είχε χρήματα για να εξαγοράσει την ποινή φυλακίστηκε. Μετά την αποφυλάκιση του προσπάθησε να ξαναδουλέψει αλλά δεν τα κατάφερε. Τότε αποφασίζει να πάρει εκδίκηση και γυρνάει πίσω στην γενέτειρα του, στα Κύθηρα. Στις 23 Αυγούστου του 1909 ξεκινάει από τα Αρωνιάδικα οπλισμένος με μαχαίρι. Ο αρχικός του στόχος λέγεται πως ήταν τα Πιτσινάκια καθώς θεωρούσε πως οι κάτοικοι εκεινού του χωριού ευθύνονται για την τροπή που πήρε η ζωή του. Το παράδοξο σε αυτή την περίπτωση είναι πως φαίνεται να μπερδεύτηκε αφού όταν ρώτησε πως να πάει προς τα εκεί, του είπαν να πάει προς το χωριό με το ψηλό καμπαναριό και αντί για τα Πιτσινιάνικα κατέληξε στις Καλοκαιρινές, που είχαν επίσης ψηλό καμπαναριό. Όταν φτάνει στο χωριό ο Λαγωνάρης ξεκινάει να χτυπάει τις καμπάνες. Εκείνη την ημέρα θα γινόταν μια βάπτιση στο χωριό οπότε με το που ακούστηκε η ηχή από τις καμπάνες βγήκαν όλοι έξω. Τότε ο μακελάρης ξεκινάει την ‘’επιδρομή’’ του και επιτίθεται σε όποιον βρίσκεται μπροστά του. Αρκετοί χωριανοί στην αρχή δεν κατάλαβαν καν τι συμβαίνει και νόμιζαν ότι ίσως πρόκειται για πειρατές. Το έργο του Αντώνη σταματάει όταν ο παπάς του χωριού, ο παπα-Κοσμάς Λεονταράκης, τον πυροβολεί στην πλάτη και τον τραυματίζει. Ο Αντώνης καταφέρνει και γυρνάει πίσω στο χωριό του και ανεβαίνει στην ταράτσα του σπιτιού του όπου κάθεται εκεί ξύπνιος όλο το βραδύ.
Το τέλος του μακελάρη
Καθώς γυρνάει στο σπίτι του μια γειτόνισσα τον βλέπει με αίματα στην πλάτη και υποψιάζεται πως αυτός ευθύνεται για το μακελειό. Η ίδια ειδοποιεί την αστυνομία και ο Αντώνης συλλαμβάνεται και μεταφέρετε από το Καψάλι στο Ναύπλιο. Στη δική δεν καταδικάζεται σε θάνατο αλλά σε ισόβια κάθειρξη στο Παλαμίδι Ναυπλίου. Εκεί αποκτά τρομακτική φήμη λόγω των πράξεων του αλλά και επειδή σκοτώνει έναν συγκρατούμενό του. Το τέλος του μακελάρη έρχεται και αυτό με βίαιο τρόπο αφού οι συγκρατούμενοι του τον στοχοποιούν, με τον κουρέα των φυλακών να τον τραυματίζει θανάσιμα στον λαιμό με ξυραφάκι.
Από που βγήκε το «Καπετάν 16»
Το προσωνύμιο αυτό δόθηκε στον Λαγωνάρη λόγω του αριθμού των θυμάτων του. Συγκεκριμένα σκότωσε 15 άτομα την ημέρα της αποτρόπαιας πράξης του και πήρε την ζωή ενός συγκρατούμενου του στην φυλακή. Βέβαια, λέγεται πως τα θύματα του την ημέρα του μακελειού ήταν λιγότερα, καθώς ονομαστικά είναι γνωστά μόνο 11.
Το ηθικό δίδαγμα που ίσως ακόμα δεν έχουμε μάθει
Η ιστορία του «Καπετάν 16» και η διαδρομή του προς το να γίνει μακελάρης μας δείχνει πως η κοινωνία μπορεί να ωθήσει έναν άνθρωπο προς μια αποτρόπαια πράξη. Ο Αντώνης Αρώνης – Λαγωνάρης παρουσιάζεται σαν έναν αγαπητό και ήσυχο άνθρωπο ο οποίος δεν δημιουργεί προβλήματα. Εκεί μπαίνουν οι συνάδελφοι αλλά και οι συγχωριανοί του που λόγω ζήλειας και απληστίας συνωμοτούν εναντίον του τον ντροπιάζουν και του καταστρέφουν την υστεροφημία αλλά και την ζωή. Έτσι ο Λαγωνάρης χωρίς να έχει άλλη επιλογή, λόγω χαμηλού μορφωτικού επιπέδου και άλλων παραγόντων, αποφασίζει να κάνει το μοιραίο. Η ίδια η κοινωνία θα κατηγορήσει και θα καταδικάσει τον μακελάρη χωρίς να σκεφτεί τι μπορεί να τον οδήγησε σε αυτές τις πράξεις και προφανώς χωρίς ποτέ να σηκώσει το βάρος της ηθικής ευθύνης που της αναλογεί. Προφανώς και το έγκλημα του «Καπετάν 16» είναι κατακριτέο όπως και όλα τα εγκλήματα, αλλά ακόμα και σήμερα βλέπουμε την κοινωνία, ακόμα και άθελα της να περιθωριοποιεί άτομα και ομάδες χωρίς να σκέφτεται τις συνέπειες αυτού.
