Σε σχέδια ομάδας ευρωπαϊκών χωρών – ανάμεσά τους και η Ελλάδα – για να στέλνουν σε Ρουάντα και Ουζμπεκιστάν όσους παράνομους μετανάστες απορρίπτεται η αίτηση ασύλου τους καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά για πρώτη φορά στη μεταφορά μέρους του συστήματος επιστροφών μεταναστών εκτός των συνόρων της, κάνει λόγο το Politico σε δημοσίευμά του σήμερα, Τρίτη.
Όπως σημειώνεται στο δημοσίευμα, τα σχέδια αυτά ακολουθούν την έγκριση νομοθεσίας που δίνει στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να δημιουργούν κέντρα σε χώρες εκτός ΕΕ για τη διαχείριση μεταναστών στους οποίους έχει απορριφθεί το δικαίωμα παραμονής στην Ένωση — τα λεγόμενα «κέντρα επιστροφής» (return hubs) — υπό την προϋπόθεση ότι οι χώρες υποδοχής σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο.
Κατά το Politico, περισσότερα από τα μισά από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ ζήτησαν αυτόν τον μήνα με επιστολή τους την ταχεία υλοποίηση των κέντρων αυτών, κατονομάζοντας Δανία, Αυστρία, Ελλάδα, Γερμανία και Ολλανδία στις χώρες που πρωτοστατούν στην προσπάθεια μεταφοράς της διαχείρισης των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Το Politico υπενθυμίζει ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι «στόχος μας είναι να ολοκληρώσουμε τις πρώτες συμφωνίες για τη δημιουργία αυτών των δομών μέσα στο 2026, ώστε να τεθούν σε λειτουργία από το 2027».
Οι χώρες που θα φιλοξενήσουν τα κέντρα δεν έχουν ακόμη επιλεγεί και η πολιτική και διπλωματική διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, σύμφωνα με δύο ακόμη Ευρωπαίους διπλωμάτες που επικαλείται το Politico.
Παρότι οι κυβερνήσεις εξετάζουν τη Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν — κάτι που έχει επιβεβαιωθεί και σε επίπεδο ΕΕ — κάθε κράτος θα πρέπει να συνάψει τη δική του συμφωνία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία δεν συμμετείχε στις συζητήσεις για την επιλογή των χωρών, καθώς και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη, θα πρέπει να ενημερωθούν πριν από την έναρξη λειτουργίας των κέντρων.
Στο δημοσίευμα σημειώνεται ότι η ΕΕ έχει διοχετεύσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στη Ρουάντα μέσω του προγράμματος Global Gateway, ανακοινώνοντας επενδύσεις ύψους 900 εκατ. ευρώ το 2023. Παράλληλα, έχει διαθέσει στο Ουζμπεκιστάν επιχορηγήσεις ύψους 119 εκατ. ευρώ.
Μια ακόμη χώρα που συζητείται παρασκηνιακά είναι η Ουγκάντα, σύμφωνα με ανώτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο από μία από τις χώρες του βασικού πυρήνα των υποστηρικτών της πρωτοβουλίας. Χώρες που βρίσκονται γεωγραφικά κοντά στην ΕΕ, όπως η Αίγυπτος και η Λιβύη, έχουν αποκλειστεί λόγω ανησυχιών ότι θα μπορούσαν να ενισχυθούν τα δίκτυα διακίνησης μεταναστών.
Ο υπουργός Μετανάστευσης της Κύπρου, Νικόλας Ιωαννίδης, δήλωσε πριν από την έγκριση της νομοθεσίας ότι η «γενική ιδέα» είναι η δημιουργία των κέντρων «ίσως στην Αφρική ή την Ασία», αλλά «όχι κοντά στα ευρωπαϊκά σύνορα». Ο ίδιος τόνισε ότι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα αποτελεί βασικό κριτήριο στις συμφωνίες και ότι η ΕΕ επιθυμεί τη συμμετοχή διεθνών οργανισμών, όπως ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (IOM) και η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση των κανόνων.
Εκπρόσωπος της UNHCR στις Βρυξέλλες κατηγόρησε την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι υποκύπτει σε «λαϊκιστική ρητορική» αναφέροντας στο Politico ότι οι πρόσφυγες διατρέχουν τον κίνδυνο να σταλούν σε χώρες όπου μπορεί να υποστούν «ανεπανόρθωτη βλάβη», με το δημοσίευμα να αναφέρει ότι χώρες, μεταξύ αυτών η Γαλλία και η Ισπανία, έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για το σχέδιο.
«Δεν έχω δει ποτέ κέντρο επιστροφής σε τρίτη χώρα που να λειτουργεί πραγματικά», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στις Βρυξέλλες την περασμένη εβδομάδα, προσθέτοντας: «Δεν είμαι βέβαιος ότι αυτό αντιπροσωπεύει την Ευρώπη που θέλουμε».
Από την πλευρά της η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Μελίσα Καμάρα, βασική διαπραγματεύτρια της πολιτικής της ομάδας της για τους νέους κανόνες μετανάστευσης της ΕΕ, δήλωσε στο Politico ότι η δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός ΕΕ «παραβιάζει τις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες της αξιοπρέπειας και του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων». «Δημιουργώντας τέτοια κέντρα στο Ουζμπεκιστάν ή στη Ρουάντα, δεν θα έχουμε καμία εγγύηση ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα θα γίνονται σεβαστά», πρόσθεσε.
