του Δημήτρη Κουτσούκου
Ντόχα – Το παγκόσμιο εμπόριο υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μόλις δέχθηκε ένα από τα βαρύτερα πλήγματα στην ιστορία του. Σε μια συγκλονιστική εξέλιξη που αναμένεται να προκαλέσει ντόμινο ανατιμήσεων και ενεργειακής ανασφάλειας, το Κατάρ κήρυξε ανωτέρα βία (force majeure) στα συμβόλαια προμήθειας LNG με κρίσιμους εμπορικούς εταίρους, συμπεριλαμβανομένων της Ιταλίας, του Βελγίου, της Νότιας Κορέας και της Κίνας.
Οι συμβάσεις αυτές αναστέλλονται για χρονικό διάστημα που μπορεί να φτάσει έως και τα πέντε χρόνια, σύμφωνα με αποκλειστικές δηλώσεις του Υπουργού Ενέργειας και Διευθύνοντος Συμβούλου της QatarEnergy στο Reuters. Η αιτία; Οι εκτεταμένες ζημιές που προκλήθηκαν από την πρόσφατη ιρανική επίθεση στο τεράστιο ενεργειακό συγκρότημα του Ras Laffan, η καρδιά της παγκόσμιας βιομηχανίας LNG.
Η έκταση της καταστροφής
Τα όσα αποκαλύπτει ο CEO της κρατικής εταιρείας ενέργειας του Κατάρ περιγράφουν μια κατάσταση πολύ χειρότερη από κάθε προηγούμενη εκτίμηση. Η επίθεση δεν προκάλεσε απλές επιφανειακές ζημιές, αλλά έθεσε εκτός λειτουργίας την κρίσιμη υποδομή εξαγωγής για σχεδόν μία πενταετία.
Συγκεκριμένα:
- 2 από τις 14 μονάδες υγροποίησης (LNG trains) έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές και δεν λειτουργούν.
- 1 από τις 2 μονάδες μετατροπής φυσικού αερίου σε υγρά καύσιμα (GTL) έχει επίσης πληγεί.
- Η απώλεια δυναμικότητας ανέρχεται σε 12,8 εκατομμύρια τόνους ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 17% της συνολικής εξαγωγικής ικανότητας της χώρας.
- Το οικονομικό κόστος είναι δυσθεώρητο: απώλεια εσόδων ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως για το κρατικό ταμείο, ενώ η αξία των κατεστραμμένων εγκαταστάσεων αγγίζει τα 26 δισεκατομμύρια δολάρια. «Δεν θα έπρεπε να είχαν δεχθεί επίθεση», δήλωσε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της QatarEnergy, υπογραμμίζοντας το μέγεθος του πλήγματος στην εθνική υποδομή.
Οι μονάδες που επλήγησαν είναι οι S4 και S6, στις οποίες ο αμερικανικός κολοσσός ExxonMobil κατέχει μερίδιο 30%, με το υπόλοιπο 70% να ανήκει στην QatarEnergy. Η επανεκκίνηση της παραγωγής τους κρίνεται αδύνατη όσο διαρκούν οι εχθροπραξίες στην περιοχή.
Παράπλευρες απώλειες: Δεν “καίγεται” μόνο το αέριο
Το ενεργειακό σοκ δεν περιορίζεται στο φυσικό αέριο. Η διακοπή λειτουργίας ενός τόσο μεγάλου συμπλέγματος έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις και σε άλλα κρίσιμα προϊόντα:
- Τα συμπυκνώματα (condensates) καταγράφουν πτώση 24%.
- Το υγραέριο (LPG) μειώνεται κατά 13%.
- Η νάφθα και το θείο σημειώνουν πτώση 6%.
- Ακόμα και η παραγωγή ηλίου, ενός αερίου ζωτικής σημασίας για την ιατρική και την τεχνολογία, μειώνεται κατά 14%.
Ο ενεργειακός χάρτης ξαναγράφεται
Η κήρυξη ανωτέρας βίας δεν είναι μια απλή διοικητική λεπτομέρεια. Είναι μια γεωπολιτική και οικονομική βόμβα στα θεμέλια της ενεργειακής ασφάλειας τεσσάρων χωρών. Ιταλία, Βέλγιο, Νότια Κορέα και Κίνα, που είχαν εξασφαλίσει μακροχρόνια συμβόλαια με το Κατάρ, βλέπουν ξαφνικά τις προμήθειές τους να “παγώνουν”.
Πλέον, οι αγοραστές αυτοί θα αναγκαστούν να στραφούν στην άμεση αγορά (spot market) για να καλύψουν τα τεράστια κενά στον ενεργειακό τους εφοδιασμό. Θα βρεθούν αντιμέτωποι όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και με κάθε άλλον αγοραστή παγκοσμίως που ήδη αγωνίζεται για φορτία LNG. Η πίεση στις τιμές προβλέπεται ασφυκτική.
Ο μεγάλος κερδισμένος: Οι ΗΠΑ
Σε αυτό το νέο ενεργειακό τοπίο που διαμορφώνεται, ένας παίκτης ξεχωρίζει ως ο απόλυτος ευνοημένος: οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Είναι η μόνη χώρα με την παραγωγική δυνατότητα να απορροφήσει, έστω και μερικώς, το τεράστιο κενό που αφήνει η απουσία των καтарινών φορτίων. Η απώλεια 12,8 εκατομμυρίων τόνων ετησίως από το Κατάρ για έως και πέντε χρόνια δημιουργεί μια δομική έλλειψη στην προσφορά, την οποία μόνο η αυξανόμενη εξαγωγική ικανότητα των ΗΠΑ μπορεί να καλύψει.
Ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή, με έμμεσο τρόπο, λειτουργεί ως καταλύτης για την αμερικανική ενεργειακή κυριαρχία. Οι Αμερικανοί παραγωγοί LNG βρίσκονται στην ιδανική θέση να επωφεληθούν από τη “δομική απώλεια” του Κατάρ, υπογράφοντας νέα συμβόλαια σε τιμές που πιθανότατα θα εκτοξευθούν στα ύψη. Όπως φαίνεται, η παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα μόλις έχασε ένα πιόνι, αλλά ένας νέος παίκτης ανεβαίνει στην κορυφή.
