Κύπρος 15 Ιουλίου 1974: 51 χρόνια από το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου Γ’

Στις 08:20 το πρωί ώρα Κύπρου ήχησαν σειρήνες σε όλη την ελεύθερη επικράτεια, για να τιμηθεί η μνήμη της 15ης Ιουλίου 1974, ημέρα κατά την οποία εκδηλώθηκε το στρατιωτικό πραξικόπημα κατά του τότε προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’.

Το πραξικόπημα οργανώθηκε από την κυπριακή Εθνική Φρουρά και την ελληνική στρατιωτική χούντα των Συνταγματαρχών, με σκοπό την ανατροπή του Μακαρίου και την επιβολή της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα (ένωση/«Ένωσις»). Ο Μακάριος κατόρθωσε να διαφύγει μέσω Πάφου και Μάλτας και να καταφύγει στο Λονδίνο. Στις 19 Ιουλίου εμφανίστηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου κατήγγειλε το πραξικόπημα ως εισβολή της Ελλάδας στην Κύπρο.

Μετά την ανατροπή του Μακαρίου, την προεδρία της Δημοκρατίας ανέλαβε ο Νίκος Σαμψών, δημοσιογράφος και πρώην βουλευτής, ο οποίος είχε λάβει μέρος στον ένοπλο αγώνα της ΕΟΚΑ. Η νέα κυβέρνηση, πλήρως ελεγχόμενη από τη χούντα, προκάλεσε διεθνή ανησυχία για την ασφάλεια της τουρκοκυπριακής κοινότητας και τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στις 20 Ιουλίου 1974, με πρόσχημα την προστασία των Τουρκοκυπρίων, η Τουρκία εισέβαλε στρατιωτικά στο νησί, αποβιβάζοντας στρατεύματα στην ακτή της Κερύνειας. Οι μάχες επεκτάθηκαν γρήγορα και τρεις ημέρες αργότερα ο Νίκος Σαμψών παραιτήθηκε. Παρά την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης, η Τουρκία προχώρησε σε δεύτερη εισβολή στις 14 Αυγούστου, καταλαμβάνοντας το 36% της κυπριακής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένης της Αμμοχώστου, της Μόρφου και της Καρπασίας.

Η ντε φάκτο διχοτόμηση του νησιού διατηρείται μέχρι σήμερα, με τη Βόρεια Κύπρο να τελεί υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή και τη «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» να αναγνωρίζεται διεθνώς μόνο από την Άγκυρα. Οι συνομιλίες για επίλυση του Κυπριακού ζητήματος συνεχίζονται έκτοτε χωρίς τελική συμφωνία.

Κάθε χρόνο, η 15η Ιουλίου τιμάται με εκδηλώσεις μνήμης, δοξολογίες και καταθέσεις στεφάνων, στη μνήμη όσων έπεσαν υπερασπιζόμενοι τη νομιμότητα και τη δημοκρατία κατά το πραξικόπημα και την εισβολή.