του Δημήτρη Κουτσούκου
Νομοσχέδιο που σηματοδοτεί το αυξημένο στρατηγικό ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών για την Ελλάδα κατατέθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων του Κογκρέσου. Η πρόταση, με τίτλο United States-Greece Defense and Security Cooperation Reporting Act, φέρει τις υπογραφές των βουλευτών Grace Meng (D‑NY), Gus Bilirakis (R‑FL), Dina Titus (D‑NV) και Nicole Malliotakis (R‑NY) και ζητά από το Πεντάγωνο να συντάξει και να υποβάλει εντός 120 ημερών από την ψήφισή του, εκτενή έκθεση για τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ελλάδα και τις μελλοντικές προοπτικές της.
Τι ζητά το νομοσχέδιο
Η υπό εκπόνηση έκθεση καλείται να παρουσιάσει πλήρη εικόνα της αμυντικής σχέσης ΗΠΑ–Ελλάδας μετά την επικαιροποίηση της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) το 2021, η οποία έχει καταστήσει την Ελλάδα έναν από τους πλέον κρίσιμους στρατηγικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Συγκεκριμένα, ζητείται:
- Αναλυτική καταγραφή των εγκαταστάσεων που παραχωρήθηκαν στις ΗΠΑ με βάση την τροποποιημένη MDCA (14 Οκτωβρίου 2021). Σε αυτήν περιλαμβάνονται οι βάσεις στη Σούδα, στην Αλεξανδρούπολη, στη Λάρισα και στο Βόλο, οι οποίες σήμερα φιλοξενούν σημαντικές στρατιωτικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες.
- Απολογισμός των στρατιωτικών δραστηριοτήτων και των επενδύσεων των ΗΠΑ σε ελληνικό έδαφος από την ημέρα επικαιροποίησης της συμφωνίας μέχρι σήμερα. Αυτό περιλαμβάνει τη χρήση εγκαταστάσεων, τη μεταφορά εξοπλισμού, την υποστήριξη αποστολών στην Ανατολική Ευρώπη και τις κοινές ασκήσεις με ελληνικές δυνάμεις.
- Εκτίμηση των μελλοντικών αναγκών για υποδομές, εγκαταστάσεις logistics και ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης. Η συγκεκριμένη περιοχή έχει αποκτήσει ρόλο-κλειδί για τη μεταφορά νατοϊκού εξοπλισμού προς την Ουκρανία, παρακάμπτοντας τα Στενά του Βοσπόρου.
- Ανάλυση της σκοπιμότητας δημιουργίας νέων στρατιωτικών βάσεων ή διεύρυνσης της αμερικανικής παρουσίας σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, περιλαμβανομένων ελληνικών νησιών. Το ενδεχόμενο αυτό θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητο, αλλά η γεωπολιτική συγκυρία το επαναφέρει στον σχεδιασμό, ειδικά για νησιά του ανατολικού Αιγαίου και της Δωδεκανήσου.
- Αξιολόγηση της υλοποίησης των προβλέψεων του FY2022 NDAA (National Defense Authorization Act), του αμυντικού προϋπολογισμού των ΗΠΑ για το 2022, που προβλέπει εμβάθυνση της συνεργασίας με την Ελλάδα σε επίπεδο εκπαίδευσης, ανταλλαγής τεχνολογίας και κοινής παραγωγής αμυντικού υλικού.
Η Ελλάδα στο επίκεντρο του αμερικανικού στρατηγικού σχεδιασμού
Η κατάθεση του νομοσχεδίου αντανακλά τη μετατόπιση του αμερικανικού ενδιαφέροντος προς τη Μεσόγειο και την Ανατολική Ευρώπη, με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία και την εντεινόμενη σύγκρουση των ΗΠΑ με τη Ρωσία. Η Αλεξανδρούπολη έχει ήδη αναδειχθεί σε κόμβο ανεφοδιασμού για νατοϊκές δυνάμεις, επιτρέποντας την παράκαμψη της Τουρκίας και τη μείωση της εξάρτησης από τη χρήση του Βοσπόρου.
Σύμφωνα με αμερικανικές στρατιωτικές πηγές, η Ελλάδα προσφέρει ασφάλεια, προβλεψιμότητα και γεωγραφική προσβασιμότητα, στοιχεία που λείπουν από άλλους παραδοσιακούς συμμάχους της περιοχής. Η εμβάθυνση της στρατιωτικής παρουσίας δεν σχετίζεται μόνο με τη Ρωσία, αλλά και με τη συνολική αναδιάταξη των νατοϊκών δυνάμεων στη Μεσόγειο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η αναφορά σε ελληνικά νησιά, καθώς οποιαδήποτε σκέψη για στρατιωτική παρουσία εκεί ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις από την Τουρκία. Πηγές με γνώση των διεργασιών αναφέρουν πως το Πεντάγωνο εξετάζει συγκεκριμένες τοποθεσίες, χωρίς όμως να έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Προς νέα φάση στις διμερείς σχέσεις
Το Κογκρέσο τα τελευταία χρόνια επιδεικνύει σταθερό ενδιαφέρον για την ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο δεν εγκρίνει απευθείας νέες επεκτάσεις, αλλά ανοίγει θεσμικά τον δρόμο για τη λήψη τέτοιων αποφάσεων, στη βάση στοιχειοθετημένων δεδομένων.
Η πολιτική αξία της πρότασης έγκειται στο γεγονός ότι τυγχάνει διακομματικής στήριξης, από Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικάνους, στοιχείο που αποτυπώνει τη διακομματική συναίνεση στις ΗΠΑ για την αναβάθμιση της Ελλάδας ως στρατηγικού εταίρου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τέσσερις βουλευτές που καταθέτουν το νομοσχέδιο έχουν ιστορικά στενούς δεσμούς με την ελληνοαμερικανική κοινότητα και έχουν πρωτοστατήσει σε πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των δεσμών Ουάσιγκτον–Αθήνας.
Το επόμενο διάστημα, το νομοσχέδιο αναμένεται να συζητηθεί στις αρμόδιες επιτροπές. Εφόσον εγκριθεί, το Πεντάγωνο θα υποχρεωθεί να παραδώσει πλήρη έκθεση εντός 120 ημερών, η οποία ενδέχεται να αποτελέσει τη βάση για νέα αμυντικά βήματα στην περιοχή.
